31 stycznia 1945 roku Leszno zostało wyzwolone spod okupacji niemieckiej. W dniu 6 lutego 1945 r. Miejski Komitet Robotniczy powierzył tymczasowe kierownictwo starostwa powiatowego Ludwikowi Wielickiemu. Miasto Leszno stanowiło centrum regionu i powiatu leszczyńskiego, dlatego organizację władzy ludowej powiatu zapoczątkowali działacze współpracujący z Komitetem Robotniczym w Lesznie. 25 lutego 1945 roku pełnomocnik na województwo poznańskie – Michał Gwiazdowicz wydał zarządzenie, na podstawie którego Komitet wraz z pełnomocnikami wojewódzkimi oraz pełnomocnikami Rządu rozpoczęli organizację na terenie powiatu gminnych i miejskich rad narodowych oraz Powiatowej Rady Narodowej i Wydziału Powiatowego. Pełnomocnik Rządu Kropczyński i jego zastępca Kosicki mianowali starostę powiatu – Kazimierza Roszkiewicza oraz wicestarostę – Wacława Żółtego. Mianowani zostali także wójtowie w siedmiu gminach wiejskich powiatu oraz dwaj burmistrzowie w gminach miejskich. Pełniący władzę wójta czy burmistrza był zobowiązany do utworzenia rady narodowej, które to tworzono w oparciu o ustawę z dnia 11 września 1944 roku. Nowe organy władzy szczebla gminnego i miejskiego pierwszy raz odbywały swe posiedzenia 13 marca 1945 roku, podczas których dokonano wyboru organów wykonawczych rad oraz zaproponowano delegatów do Powiatowej Rady Narodowej w Lesznie. Delegat rządu na powiat Roman Jur zwołał w dniu 22 marca delegatów Powiatowej Rady Narodowej. Dokanono wówczas wyboru Prezydium Powiatowej Rady Narodowej i jej przewodniczącego Jana Rutkowiaka. Rady narodowe i organy władzy państwowej zaczęły działać na terenie powiatu. Ich zadanie nie było łatwe, gdyż poza przezwyciężeniem ogólnych niedostateczności życia gospodarczego, musieli także zbudować nowy ustrój społeczny. Należało także przeprowadzić reformę rolną, upaństwowić przemysł, przeprowadzić referendum ludowe oraz odbudowywać życie społeczno-gospodarcze.
10 lutego 1948 r. z powiatowego związku samorządowego wydzielono miasto Leszno, które zostało bezpośrednio podporządkowane Wojewódzkiej Radzie Narodowej w Poznaniu.
W grudniu 1947 r. starosta K. Roszkiewicz otrzymał votum nieufności i odszedł ze stanowiska. Jego obowiązki przejął wicestarosta Kazimierz Dziedzic. Od 1948 r. funkcję starosty powiatu leszczyńskiego pełnił jeszcze Eugeniusz Bunikiewicz. Natomiast funkcję wicestarostów po Wacławie Żółtym, pełnili także Kazimierz Dziedzic i Zenon Maciejewski.
W 1950 r. zlikwidowano funkcję starosty, a jego zadania przejęły organy rad narodowych. Przewodniczącymi Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Lesznie w latach 1950-73 byli: Henryk Miaśkiewicz, Stefan Walczak, Paweł Kałuża i Tadeusz Dudziński.
W 1954 roku przeprowadzono nowy podział administracyjny, w wyniku którego odłączono z powiatu leszczyńskiego, a przyłączono do wschowskiego gminę Brenno. Natomiast z pozostałych gmin utworzono 19 gromadzkich rad narodowych: Zaborowo, Wilkowice, Święciechowa, Lasocice, Niechłód, Krzycko Wielkie, Bukowiec Górny, Włoszakowice, Lipno, Górka Duchowna, Osieczna, Ziemnice, Kąkolewo, Krzemieniewo, Belęcin Nowy, Pawłowice, Dąbcze, Rydzyna i Kaczkowo. Kolejny podział administracyjny odbył się w latach 1956-1960, jego wynikiem było 12 jednostek administracyjnych – gromadzkich: Włoszakowice, Krzycko Wielkie, Święciechowa, Zaborowo, Lipno, Osieczna, Kąkolewo, Pawłowice, Rydzyna i miejskich: Rydzyna i Osieczna, rad narodowych. Kolejne zmiany w ustroju administracyjnym utworzyły na krótko funkcję naczelnika miasta i powiatu, którą w latach 1973-75 pełnił Stanisław Koronowski.
W 1975 roku w wyniku reformy administracyjnej kraju zlikwidowano wszystkie powiaty w tym leszczyński. Niniejsza publikacja powstała z okazji 90 rocznicy powstania powiatu leszczyńskiego w odrodzonej Polsce.
Tekst i redakcja: Łukasz Borowiak, Elżbieta Olender Korekta: Barbara Tomczyk